ป้อนอาหารผู้สูงอายุอย่างไรให้ไม่สำลัก

การสำลักอาหารเป็นเรื่องที่ต้องระวังในผู้สูงอายุ เพราะการกลืนของท่านอาจช้าลงหรืออ่อนแรง ผู้ดูแลที่รู้วิธีป้อนอย่างถูกต้องช่วยลดความเสี่ยงได้มาก บทความนี้เป็นความรู้พื้นฐานทั่วไป ถ้าผู้สูงอายุกลืนลำบากเป็นประจำ ควรปรึกษาแพทย์

จัดท่านั่งให้ถูก

ให้ท่านนั่งตัวตรงหรือยกหัวเตียงสูงเกือบตั้งตรง ศีรษะเอนไปข้างหน้าเล็กน้อย ไม่เงยหน้า ป้อนขณะนอนราบเสี่ยงสำลักมาก หลังทานเสร็จให้นั่งต่ออีกประมาณ 30 นาที ก่อนเอนตัวนอน

วิธีป้อน

• ป้อนทีละคำเล็กๆ รอให้ท่านกลืนหมดก่อนป้อนคำต่อไป
• ไม่เร่ง ให้ท่านเคี้ยวเต็มที่
• พูดคุยน้อยๆ ระหว่างป้อน เพราะการพูดขณะกลืนเสี่ยงสำลัก
• ให้ดื่มน้ำสลับ แต่ถ้าท่านสำลักน้ำบ่อย ให้ถามแพทย์เรื่องการใช้น้ำข้นหรือเครื่องดื่มที่ปรับความข้น
• ดูในปากว่าอาหารหมดจริงก่อนป้อนคำต่อไป

สัญญาณว่ากลืนลำบาก

ถ้าพบสัญญาณเหล่านี้บ่อย ให้แจ้งครอบครัวเพื่อพาไปพบแพทย์ ไม่ควรเดาหรือปรับอาหารเอง

• ไอหรือสำลักบ่อยขณะทาน
• เสียงแหบหรือเสียงเปียกหลังกลืน
• ทานช้ามาก หรืออมอาหารไว้ในปาก
• น้ำหนักลดหรือทานได้น้อยลง

ถ้าท่านสำลักจริง

ถ้าท่านยังไอแรงได้ ให้กระตุ้นให้ไอต่อ ไม่ตบหลังแรงๆ ถ้าท่านพูดหรือหายใจไม่ได้ หน้าเริ่มเขียว ให้โทร 1669 ทันที และทำตามที่เจ้าหน้าที่บอกทางโทรศัพท์ การปฐมพยาบาลเมื่ออาหารอุดทางเดินหายใจควรฝึกกับผู้เชี่ยวชาญ เช่น จากหน่วยกู้ชีพหรือโรงพยาบาล

FAQ